Ελευθέριος Κολομτσάς | Ειδικός Καρδιολόγος – Εντατικολόγος | 📞 213 0 251425, 6947434350 info@cardiometabolism.gr

Γράφει ο Ελευθέριος Κολομτσάς

Ολυμπιακές επιδόσεις, συνήθη καρδιαγγειακά προβλήματα

Οι αθλητές ολυμπιακών επιδόσεων αποτελούν ένα υποσύνολο των αθλητών που χαρακτηρίζονται από έντονη προπόνηση, ιδιαίτερη προσήλωση στους στόχους τους και επίτευξη καταπληκτικών επιδόσεων που επισύρουν τον θαυμασμό της κοινής γνώμης και τα φώτα της δημοσιότητας.

Ωστόσο τα τελευταία χρόνια αναδύεται ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους αθλητές αυτούς και από την ιατρική επιστημονική και κλινική κοινότητα, το οποίο αφορά κυρίως Α) στα κριτήρια καρδιαγγειακής διαλογής (δηλαδή στο σύνολο ιατρικών ενδείξεων που επιτρέπουν ή αποκλείουν τη συμμετοχή του αθλητή σε κάποιον αγώνα για καρδιαγγειακούς λόγους) και Β) στην πλέον κατάλληλη  ιατρική φροντίδα γι’αυτούς.

Σε μια πρόσφατα δημοσιευμένη μελέτη στο British Journal of Sports Medicine (Δεκέμβριος 2016),  οι Pelliccia et al, οι οποίοι πιθανόν έχουν την μεγαλύτερη σε αριθμό αθλητών και βάθος χρόνου εμπειρία στην καρδιαγγειακή διαλογή, αναδεικνύουν νέες ενδείξεις υπέρ ενός ειδικά σχεδιασμένου, περιοδικού  προγράμματος καρδιαγγειακής εκτίμησης για τους επίλεκτους αθλητές.

Η μελέτη των Pelliccia et al αποκαλύπτει μια απροσδόκητα υψηλή συχνότητα  καρδιαγγειακών διαταραχών στους αθλητές ολυμπιακών επιδόσεων, συμπεριλαμβανομένου ενός μικρού, αλλά όχι αμελητέου ποσοστού παθολογικών διαταραχών που θέτουν σε κίνδυνο τη ζωή του αθλητή.

Τα ευρήματα της μελέτης υποδηλώνουν δηλαδή ότι οι αθλητές ολυμπιακών επιδόσεων,  παρά την απουσία συμπτωμάτων και παρά τις καταπληκτικές αθλητικές επιδόσεις τους, δεν είναι απρόσβλητοι από καρδιαγγειακές διαταραχές. Ένα μικρό ποσοστό τους δε, εκτίθενται σε υψηλό κίνδυνο κατά την διάρκεια της αθλητικής δραστηριότητας.

Συγκεκριμένα, η μελέτη ανέδειξε ότι το 3,9 των αθλητών που μελετήθηκαν πριν την είσοδό τους στο ολυμπιακό πρόγραμμα προπονήσεων, δηλαδή 92 αθλητές ολυμπιακών επιδόσεων, παρουσίαζαν καρδιαγγειακές διαταραχές.

Βασικά χαρακτηριστικά της έρευνας

Στο πλαίσιο της έρευνας, μελετήθηκαν συνολικά 2352 Ιταλοί αθλητές ολυμπιακών επιδόσεων που συμμετείχαν σε 31 καλοκαιρινά και 15 χειμερινά αθλήματα, από το 2004 εώς το 2014 (από την Ολυμπιάδα της Αθήνας μέχρι του  Σότσι το 2014). Τα δεδομένα συλλέχθηκαν μέσω του ήδη εφαρμοζόμενου καρδιαγγειακού προγράμματος επιλεξιμότητας των αθλητών, το οποίο περιλαμβάνει:

  • αναλυτικό ιστορικό,
  • φυσική εξέταση,
  • ηλεκτροκαρδιογράφημα 12-απαγωγών,
  • ηλεκτροκαρδιογραφική δοκιμασία κόπωσης και
  • υπερηχοκαρδιολογική μελέτη.

Στους 92 αθλητές για τους οποίους προέκυψαν ενδείξεις καρδιαγγειακού κινδύνου, υλοποιήθηκαν περαιτέρω εξετάσεις όπως holter ρυθμού 24ώρου, καρδιακή μαγνητική τομογραφία, υπολογιστική τομογραφία καρδιάς και στεφανιαία αρτηριογραφία. Στόχος των επιπλέον εξετάσεων ήταν η επιβεβαίωση της αρχικής διάγνωσης και/ή η εκτίμηση του καρδιαγγειακού κινδύνου. Πάντως, η αρχική υποψία για τη διάγνωση σε 27 ασθενείς (29%) υποστηρίχθηκε από το ιστορικό και τη φυσική εξέταση, σε 52 (56%) υποστηρίχτηκε με την προσθήκη ηλεκτροκαρδιογραφήματος 12-απαγωγών, σε 69 (75%) με την προσθήκη ηλεκτροκαρδιογραφικής δοκιμασίας κόπωσης και τελικά στο σύνολο των 92 αθλητών με την βοήθεια του υπερηχοκαρδιογραφήματος (Triplex καρδιάς).

Ειδικότερα από τους 92 αθλητές με καρδιαγγειακές διαταραχές:

  • 66 αθλητές (2,8% του συνόλου) βρέθηκαν με δομικές διαταραχές (4 με μυοκαρδιοπάθεια, 1 με στεφανιαία νόσο, 4 με περιμυοκαρδίτιδα, 2 με μυοκαρδιακή γέφυρα, 45 με βαλβιδική νόσο και συγγενείς καρδιοπάθειες και τέλος 10 με αρτηριακή υπέρταση).
  • 26 βρέθηκαν με πρωτοπαθή ηλεκτρική νόσο (2 με κολπική μαρμαρυγή, 14 με υπερκοιλιακή ταχυκαρδία, 6 με μη εμμένουσα κοιλιακή ταχυκαρδία, 1 με αμφίδρομη κοιλιακή ταχυκαρδία, 1 με Wolff-Parkinson-White και 2 με σύνδρομο μακρού QT).

Από το σύνολο των 92 αθλητών με καρδιαγγειακό πρόβλημα, ένα μικρό αλλά όχι αμελητέο ποσοστό (0,6%) διαγνώσθηκε με παθολογικές καταστάσεις που συνδέονται με αυξημένο κίνδυνο για αιφνίδιο Καρδιακό θάνατο – Καρδιακή ανακοπή κατά τη διάρκεια της συμμετοχής τους σε αγώνες. Αυτό το ποσοστό είναι ελαφρά μεγαλύτερο από αυτό που αναφέρεται σε προηγούμενη μελέτη και θα μπορούσε να ενισχύσει την ανησυχία για την αποτελεσματικότητα του μέχρι τώρα εφαρμοσμένου πρωτοκόλου προαγωνιστικής διαλογής που βασίζεται στο ιστορικό του αθλητή (ατομικό και οικογενειακό), την φυσική εξέταση και το ηλεκτροκαρδιογράφημα ηρεμίας 12-απαγωγών. Όπως είδαμε, ένας αριθμός προβλημάτων αναδείχτηκαν από το υπερηχοκαρδιογράφημα ή από τη δοκιμασία κόπωσης, που δεν περιλαμβάνονταν στο εφαρμοζόμενο πρωτόκολλο.

Αξίζει να σημειωθεί ότι διερευνήθηκε αλλά δεν βρέθηκε καμία σχέση ανάμεσα στο είδος του αθλήματος και στην επίπτωση (συχνότητα) ή στο είδος της Καρδιαγγειακής διαταραχής (στεφανιαία νόσος, βαλβιδοπάθεια, αρρυθμίες).

Ολυμπιακές επιδόσεις, ολυμπιακή καρδιαγγειακή διαλογή;

Η έρευνα των Pelliccia et al υποδεικνύει ότι οι αθλητές ολυμπιακών επιδόσεων δεν βρίσκονται στο απυρόβλητο όσον αφορά στις καρδιαγγειακές παθήσεις. Παρότι η πιθανότητα αιφνίδιου καρδιακού θανάτου παραμένει πολύ χαμηλή, δεν μπορεί να θεωρηθεί αμελητέα, ειδικά από κορυφαίους αθλητές με διεθνή επιτεύγματα και ακτινοβολία, οι οποίοι αντιμετωπίζουν τον αθλητισμό με αυξημένη υπευθυνότητα και γνώση.

Έτσι τα αποτελέσματα της έρευνας εκτιμάται ότι στο μέλλον θα αποτελέσουν οδηγό για τους εθνικούς και διεθνείς αθλητικούς οργανισμούς, για την ανάπτυξη και εφαρμογή ενός ειδικά σχεδιασμένου περιοδικού προγράμματος καρδιαγγειακής εκτίμησης για την πρόληψη καρδιακών συμβάντων και την κατάλληλη ιατρική φροντίδα των επίλεκτων αθλητών, το οποίο θα περιλαμβάνει περισσότερες εξετάσεις.

Πηγή: Pelliccia A, Adami PE, Quattrini F, et al: Are Olympic athletes free from cardiovascular diseases? Systematic investigation in 2352 participants from Athens 2004 to Sochi 2014. Br J Sports Med Published Online First: 30 December 2016.