Τα τελευταία χρόνια, όλο και περισσότεροι άνδρες μετά τα 45 αποφασίζουν να αλλάξουν τρόπο ζωής. Χάνουν βάρος, ξεκινούν γυμναστήριο, βελτιώνουν τη διατροφή τους και πολλοί βάζουν έναν νέο στόχο: τα 10 χιλιόμετρα, τον ημιμαραθώνιο ή ακόμη και τον πρώτο τους μαραθώνιο.
Αυτή η αλλαγή συνηθειών είναι μία από τις καλύτερες αποφάσεις που μπορούν να πάρουν για την υγεία τους. Όμως υπάρχει κάτι σημαντικό που πολλοί νέοι δρομείς μέσης ηλικίας δεν συνειδητοποιούν: Η καλή φυσική κατάσταση που αποκτάται τώρα δεν σημαίνει πάντα και υγιείς στεφανιαίες αρτηρίες.
Το προφίλ του σύγχρονου δρομέα
Οι αγώνες δρόμου στην Ευρώπη έχουν αλλάξει πολύ. Δεν απευθύνονται πλέον μόνο σε αθλητές υψηλού επιπέδου νεαρής ηλικίας, αλλά στο γενικό κοινό. Σήμερα, τα στατιστικά στοιχεία των μεγάλων δρομικών αγώνων δείχνουν πως ένα μεγάλο ποσοστό συμμετεχόντων σε αγώνες αντοχής (5-10Κ, ημιμαραθώνιους και μαραθώνιους) είναι άνδρες 40–55 ετών που ξεκίνησαν συστηματική άσκηση σχετικά αργά στη ζωή τους.
Συχνά πρόκειται για ανθρώπους που:
- είχαν καθιστική ζωή για χρόνια,
- κάπνιζαν στο παρελθόν,
- είχαν αυξημένο βάρος,
- εμφάνιζαν υψηλή χοληστερόλη ή υπέρταση,
- είχαν έντονο επαγγελματικό στρες,
- ή οικογενειακό ιστορικό καρδιοπάθειας.
Πολλοί έχουν ήδη χάσει 10, 20 ή και 30 κιλά όταν αποφασίζουν να ξεκινήσουν τρέξιμο, και αυτή η αλλαγή είναι εξαιρετικά θετική για την υγεία τους. Όμως, η απώλεια βάρους δεν “σβήνει” απαραίτητα τις αθηρωματικές πλάκες που μπορεί να έχουν ήδη δημιουργηθεί στα αγγεία.
Πώς σχηματίζονται οι αθηρωματικές πλάκες
Οι αθηρωματικές πλάκες δημιουργούνται αργά, σε βάθος δεκαετιών, από την εφηβεία ακόμη. Η χοληστερόλη, η φλεγμονή, το κάπνισμα, η υπέρταση και ο διαβήτης προκαλούν σταδιακή βλάβη στο εσωτερικό τοίχωμα των αρτηριών. Με την πάροδο του χρόνου, δημιουργούνται εναποθέσεις λίπους και ασβεστίου που στενεύουν τα αγγεία και μειώνουν τη ροή αίματος προς την καρδιά.
Αυτό σημαίνει ότι ένας άνδρας άνω των 45 που ξεκινά σήμερα να τρέχει μπορεί να έχει ήδη αναπτύξει στεφανιαία νόσο τα προηγούμενα χρόνια, να είναι ασυμπτωματικός και να μην το γνωρίζει (1).
Οι αθηρωματικές πλάκες συνδέονται άμεσα με σοβαρά καρδιαγγειακά συμβάματα, όπως:
- έμφραγμα του μυοκαρδίου,
- αγγειακό εγκεφαλικό επεισόδιο,
- αιφνίδιο καρδιακό θάνατο,
- ή επικίνδυνες αρρυθμίες κατά τη διάρκεια έντονης άσκησης.
Σε ορισμένες περιπτώσεις, μία πλάκα μπορεί να ραγεί ξαφνικά, να δημιουργηθεί θρόμβος και να φράξει απότομα μία στεφανιαία αρτηρία, ακόμη και σε ανθρώπους που μέχρι τότε δεν είχαν συμπτώματα.
Ο καρδιολογικός έλεγχος στον δρομέα κάθε ηλικίας είναι απαραίτητος
Κάθε άνθρωπος που ξεκινά συστηματική άσκηση — και ιδιαίτερα προπόνηση για αγώνες αντοχής — πρέπει να υποβάλλεται σε καρδιολογικό έλεγχο (2). Η πρόληψη είναι βασικό στοιχείο της ασφαλούς άθλησης και επιτρέπει την έγκαιρη διάγνωση παθήσεων που μπορεί να μην έχουν δώσει ακόμη συμπτώματα.
Για τους ίδιους λόγους, κάθε άνδρας μέσης ηλικίας που ξεκινά συστηματικό τρέξιμο ή προπόνηση για αγώνες αντοχής πρέπει να κάνει πλήρη καρδιολογικό έλεγχο.
Το ηλεκτροκαρδιογράφημα, το υπερηχογράφημα καρδιάς (triplex) και η δοκιμασία κόπωσης αποτελούν βασικά και εξαιρετικά σημαντικά εργαλεία αξιολόγησης, που μπορούν να αποκαλύψουν:
- αρρυθμίες,
- υπερτροφία της καρδιάς,
- βαλβιδοπάθειες,
- υπέρταση,
- διαταραχές της καρδιακής λειτουργίας,
- ή σημεία ισχαιμίας κατά την άσκηση.
Στους αθλητές μεγαλύτερης ηλικίας, η στεφανιαία νόσος αποτελεί μία από τις σημαντικότερες αιτίες αιφνίδιων καρδιακών συμβαμάτων κατά την άσκηση (3). Γι’αυτό σε άνδρες άνω των 45 -ειδικά αν έχουν παράγοντες κινδύνου- ο καρδιολόγος μπορεί να συζητήσει τη συμπλήρωση του ελέγχου με μια πιο σύγχρονη απεικονιστική εξέταση: την αξονική στεφανιογραφία.
Τι είναι η αξονική στεφανιογραφία;
Η αξονική στεφανιογραφία (CT Coronary Angiography ή CCTA) είναι μια μη επεμβατική εξέταση σε αξονικό τομογράφο με χρήση σκιαγραφικού υγρού, που επιτρέπει στον γιατρό να δει τις στεφανιαίες αρτηρίες και να εντοπίσει πιθανές στενώσεις ή αθηρωματικές πλάκες.
Σε αντίθεση με την κλασική επεμβατική στεφανιογραφία:
- δεν απαιτεί την εισαγωγή καθετήρα μέσα στις αρτηρίες,
- δεν γίνεται στο αιμοδυναμικό εργαστήριο,
- δεν χρειάζεται νοσηλεία,
- και ολοκληρώνεται γρήγορα, σαν μια προηγμένη αξονική τομογραφία.
Η εξέταση μπορεί να δώσει πολύτιμες πληροφορίες για την πραγματική κατάσταση των αγγείων της καρδιάς, ακόμη και σε ανθρώπους χωρίς συμπτώματα.
Η αξονική στεφανιογραφία αποτελεί πλέον ένα πολύ σημαντικό εργαλείο πρόληψης και διάγνωσης της στεφανιαίας νόσου και συζητείται όλο και συχνότερα σε άνδρες άνω των 45–50 ετών, ιδιαίτερα όταν υπάρχουν παράγοντες κινδύνου ή πρόκειται να ξεκινήσει έντονη αθλητική δραστηριότητα. Η απόφαση φυσικά εξατομικεύεται και λαμβάνεται πάντα σε συνεργασία με τον καρδιολόγο.
Γιατί η αξονική στεφανιογραφία έχει σημασία στους «αρχάριους» δρομείς ηλικίας 45+
Το έντονο τρέξιμο αντοχής αυξάνει σημαντικά τις απαιτήσεις της καρδιάς, καθώς αυξάνεται το έργο της για να αιματώσει και να οξυγονώσει τους μύες. Γι’ αυτό είναι σημαντικό ένας άνθρωπος που ξεκινά σοβαρή προπόνηση μετά τα 45 να γνωρίζει όσο το δυνατόν καλύτερα το καρδιαγγειακό του προφίλ.
Μελέτες σε αθλούμενους άνδρες μέσης ηλικίας έχουν δείξει ότι ένα ποσοστό ασυμπτωματικών αθλητών μπορεί να έχει υποκείμενη στεφανιαία νόσο, ακόμη και χωρίς εμφανή προβλήματα στις κλασικές εξετάσεις (2).
Για αυτόν τον λόγο, οι σύγχρονες κατευθυντήριες προσεγγίσεις προτείνουν εξατομικευμένη χρήση του υπολογισμού φορτίου ασβεστίου στα στεφανιαία αγγεία (coronary calcium score) και της αξονικής στεφανιογραφίας σε αθλούμενους μέσης ηλικίας άνω των 35 ετών με αυξημένο καρδιαγγειακό κίνδυνο(4) όπως:
- οικογενειακό ιστορικό,
- υπέρταση,
- υψηλή LDL,
- παλαιότερο κάπνισμα,
- διαβήτη,
- παχυσαρκία στο παρελθόν,
- ή έντονη αύξηση αθλητικής δραστηριότητας μετά από χρόνια αποχής.
Το ζητούμενο δεν είναι να φοβηθείτε το τρέξιμο
Το ζητούμενο δεν είναι να αποθαρρυνθεί κανείς από την άσκηση, αλλά να ασκείται με ασφάλεια.
Οι κατάλληλες εξετάσεις επιτρέπουν:
- να γνωρίζετε αν υπάρχει κάποιος παράγοντας κινδύνου,
- να ξεκινήσετε έγκαιρα την κατάλληλη θεραπεία ή πρόληψη, εφόσον χρειάζεται,
- να λάβετε σωστές οδηγίες για την προπόνηση και την αποκατάσταση,
- και να μειώσετε τον κίνδυνο απρόοπτων καρδιαγγειακών συμβαμάτων.
Ο πραγματικός στόχος δεν είναι απλώς να τερματίσετε έναν μαραθώνιο: Είναι να συνεχίσετε να τρέχετε με ασφάλεια για πολλά χρόνια.
ΠΗΓΕΣ – ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ
1 Braber TL et al. Occult coronary artery disease in middle-aged sportsmen with a low cardiovascular risk score. European Journal of Preventive Cardiology, 2016.
2 European Society of Cardiology (ESC). 2020 Guidelines on Sports Cardiology and Exercise in Patients with Cardiovascular Disease.
3 2025 ACC/AHA Sports Participation Guidelines For Athletes With CV Abnormalities: A Paradigm Shift Toward Shared Decision-Making
4 Eijsvogels, T, Kim, J, Aengevaeren, V. et al. Masters Athletes With Abnormal Cardiovascular Findings: A Clinical Consensus Statement of the European Association of Preventive Cardiology of the ESC and the American College of Cardiology. JACC. null2026, 0 (0) .
5 Gervasi SF et al. Coronary atherosclerosis in apparently healthy master athletes discovered during pre-participation screening.
6 Khan M et al. Coronary Artery Disease in Athletes – Insights from Cardiac CT.
7 Morrison BN et al. Masters Athlete Screening Study (MASS).
8 ACC/AHA Clinical Considerations for Competitive Athletes and Master Athletes.
